Het klein patrimonium van Torgny

1.
De kluizenaarskapel van Torgny
De verering van
OLV van Luxemburg in Torgny gaat waarschijnlijk terug
naar de dag na de grote pest van 1636, wanneer 2/3 van het dorp stierven.
Kapel en kluizenaarswoning zijn al vanaf 1730 bevestigd. Een vrome leek,
Dominique Schmit, herstelt en vergroot de vroegere kapel rond 1840. Hij was
ook de bouwheer van twee eigenaardige spiraalvormige bouwwerken, bijgenaamd de
slakken.
Langs weerszijden van de ingang van de kapel ziet men 2
ellipsvormige gaten in de muur welke destijds dienst deden als kijkgaten voor
de melaatsen, die op die manier de mis konden volgen. Boven de ingang, merkt
men het jaartal 1840; jaar van de verbouwingen van Dominique Schmit. In de
kapel zijn er verschillende beelden van heiligen welke het bijgeloof
voorstellen van vroeger.
De kapel, de kluizenaarswoning en zijn
omgeving zijn sinds 3 januari 1985 geklasseerd.

2. De
“slakken”

Deze twee eigenaardige bouwwerken ,die zich langs
weerszijden van de weg bevinden en waarvan enkel een overblijft, zijn met hun
geschiedenis verbonden aan Dominique Schmit. Deze komt in 1835 in de
kluizenaarskapel wonen teneinde te boeten voor de dood van zijn broer waarvoor
hij zich verantwoordelijk voelt. Hij herstelt en vergroot de kapel, bouwt een
woning onder de klokkentoren, schept terrassentuinen, plant bomen en bouwt
twee spiraalvormige heuvels bijgenaamd “de slakken”. Hij sterft) in het jaar
1875. Het rechtse bouwwerk verdwijnt in het jaar 1876, ontmanteld voor het
bouwen van de brug over de Chiers naar Velosnes. Dit verschaft ook werk aan de
werklozen tijdens de tweede oorlog. De linkse heuvel werd in het jaar 1934
weer opgebouwd maar zonder met het originele plan rekening te
houden

3. Het Labore Kruis
Op de sokkel :
1794 en op de schacht : “o crux, ave spes unica 1791” het betekent : “o kruis,
ik groet je, mijn unieke hoop”. Tamelijk merkwaardig is het kruis uit een
periode van het revolutionaire schrikbewind. De schacht zou ouder zijn dan het
altaar. Jean Reumont is schrijnwerker, hij woont in Torgny en Marguerite
Louppe is verloskundige en werd door de parochiale gemeenschap in het jaar
1772 verkozen. Destijds was een van de belangrijke functies van een
verloskundige gedurende een bevalling de naam van de vader te laten bekennen,
als de geboorte onecht was.
We moeten opmerken dat Torgny omringd is
door een “kroon” van acht kruisen , welke het dorp van de invloed van de
duivel beschermen..

4. Het Demasep Kruis ook
genaamd Joachim Kruis
In het jaar 1746 opgericht. Het
is het eerste kruis van de kruisweg leidend tot de kluizenaarskapel, vermeld
in de Ferrariskaart (1771-1778). Het zou de dood van een overledene herdenken
: F Hyiet Demasep.

5. Het “Croix des Aisements” :

Daterend van de 16de eeuw, op het tracé van de vroegere weg van Longwy
tot Montmédy, het draagt het jaartal 1777. Zijn oorsprong komt waarschijnlijk
uit de pestepidemie van 1636. Het vertegenwoordigt het christendom voor het
grondgebied welke uitgebaat werd door de armste inwoners van Torgny Tijdens
het angelus deden ze in stilte een gebed voor het kruis. Het verdwijnt bijna
in het jaar 1936 want de priester van toen verkocht het om de kosten van de
driehonderdjarige herdenking van de kapel van Torgny te betalen. Het kruis is
gelukkig bij een steengroevenwerker uit Saint-Mard teruggevonden en weer op
zijn huidige plaats gezet. De “Aisements” waren gemeenteterreinen die voor de
inwoners nagelaten waren.
De inwoners noemden het “Het Jamin-Poupart
Kruis” Volgens de naam van personen welke een kind opgenomen hadden welk was
achtergelaten aan de voet van het kruis. We bevinden ons hier op een hoogte
van 333 m.

6. Het kruis van “het Kleine Einde”.
Jaartal 1782, het staat op de bovenweg welke tot het jaar 1918 de enige
weg was welke toegang gaf tot het dorp.van Lamorteau. Het duidt tevens de
scheiding aan van de gronden van de vroegere gemeenten van Lamorteau en
Torgny. Opgravingen tijdens het begin van de eeuw hebben een begraafplaats en
een villa blootgelegd wat wijst op de aanwezigheid van een gallo-romeinse
nederzetting.

7. Het kruis van de Missie van de
kluizenaarswoning

Het herinnert aan de gepreekte missie in het
jaar 1935. De “missies” waren christelijke demonstraties tijdens de grandioze
processies en feesten. Dit kruis staat waarschijnlijk op de plaats waar de
tweede heuvel van Dominique Schmit stond.

8. Kruis
Jacques

Het is door een zogenaamde landbouwer opgericht, in
antwoord op een wens toen zijn gespan op de hol sloeg. De sokkel is van steen.
Een ijzeren kruis en een stralend Christusbeeld zijn op de sokkel geplaatst.
De sokkel is waarschijnlijk het overblijfsel van een vroeger kruis; het
ijzeren kruis is recenter.

9. De Kerk
Reeds
vanaf 1342 is er sprake van de parochie van Torgny. Waarschijnlijk werd op een
eenvoudige kapel de kerk in het jaar 1582 door de priester Jean de Franque
gebouwd. De priester was uit dezelfde familie als die van het kasteel van
Lamorteau. Enkel 5 stenen blijven van het originele gebouw over en bevinden
zich achter het altaar. In het jaar 1777 is de kerk in een zo erbarmelijke
toestand, dat ze moet heropgebouwd worden. Het is in 1885 dat de vroegere
begraafplaats, die de kerk omgaf en te klein was geworden, hoger moest
verplaatst worden. In het jaar 1940 bombardeert de nabije Maginot lijn onze
dorpjes : de kerk van Torgny ondergaat zware beschadiging. In het jaar 1952 is
ze in neo-romaanse stijl weer opgebouwd en gezegend. Een kleine leuke
bijzonderheid: zoek een merkwaardige afwijking in het glasraam van Sint
Antonius!

10. Borne-Fontaine
In het jaar
1859 beslist de gemeenteraad een waterpomp in de wijk van de kerk te plaatsen.
De uitgave bedraagt 464,20 frank.De pomp is echter reeds na 7 jaar defect.
In 1866 koopt de gemeenteraad een andere pomp in gietijzer met een hendel
en tegengewicht teneinde de werking ervan te vergemakkelijken. De vier
kalkstenen die aan de 4 hoeken staan dienen om beschadiging te voorkomen door
de karrenwielen.

11. Pastorie
In het jaar
1810 koopt de gemeente een huis welk naast de kerk staat om de priester te
logeren.
In 1867 is de pastorie in een zeer bouwvallige toestand. De
gemeenteraad beslist een nieuw huis voor de priester te bouwen : het project
is een nieuw huis te bouwen boven de tuin van de pastorie en de oude pastorie
dan als woning voor de leraar te gebruiken. Maar in januari 1868 komt de
stedenbouwkundige commissie in opspraak tegen dit project en verplicht het
gebouw af te breken en de herbouw op dezelfde plaats als het vroegere gebouw
In 1870 is de bouw voltooid.

12. Het vroegere
gemeentehuis

Op 15 januari 1874 koopt de gemeenteraad het huis
van de heer Joseph Dubois. Er zijn 10 kamers, grote overwelfde kelders, een
stal, een werkplaats voor herstellingen, een zolder, een hooizolder en een
tuin van 39 are (die ligt op de andere kant van de weg). In het jaar 1938
wordt de kamer van de gelijkvloer van de leraarswoning het gemeentekantoor.
Het is in het jaar 2000 gerenoveerd en dient nu tot ontvangstkantoor van de
“SI le Méridional”.

13. Grote Fontein
De
fontein wordt bevoorraadt door de Cavé, of het riviertje van de grote fontein.
De bron ontstaat op de plaats waar de bovenste doorlaatbare kalksteenlaag de
onderste ondoorlaatbare mergellaag ontmoet.
Het gebouw dateert uit 1901
en is sinds 29 april 1982 geklasseerd. Het houten gebinte is opmerkelijk
bewaard.
De wasplaats was traditioneel bijgenaamd “Kamer van
Volksvertegenwoordigers” of “wespennest”of nog “plein van de kwaadsprekers”
want de reputaties werden daar opgebouwd en afgebroken, op het tempo van de
wasstampers die het linnen ritmisch sloegen.

14. Kruis van
de fontein

Het stond vroeger aan de achterkant van de
puntgevel van de fontein, maar werd voor wegenwerken verplaatst. Het dateert
van de 18de eeuw.

15. De gemeenschappelijke oven
De Heer had het recht om een vergoeding te vragen voor het gebruik van de
oven. Tijdens het bakken kreeg de landsheer van Torgny 1 brood voor 13
gebakken broden.
Vroeger kreeg de kluizenaar van Torgny een broodje
voor zijn levensonderhoud genaamd “het rond broodje van de oven”. Het was een
klein broodje welke iedere week in de oven gebakken werd.
In 1998
wordt de oven opgekocht door de gemeente van Rouvroy en in 2000 gerestaureerd.
Tijdens het jaarlijkse feest van de ambachten en artiesten wordt in 2001 de
oven terug in gebruik genomen en brood gebakken.

16. De
Wasplaats van de Kleine Chiers

We vinden er de bron van de
beek Cavé, aan dewelke de rue Cavé zijn naam te danken heeft. Wij bevinden ons
hier op de plaats waar de ondoordringbare mergelondergrond aan de oppervlakte
komt en het water naar boven stuwt.De huizen gelegen boven dit niveau en in
het bijzonder de wijk aan de kluizenaarswoning, zijn verplicht van ofwel een
waterput of een waterciterne te hebben. Een van de huizen daar heeft een
waterput van tientallen meters diep. Deze wijk zal slechts vanaf 1970
verbonden worden aan de gemeenschappelijke
waterbevoorrading.

Deze beschrijvingen zijn zichtbaar voor ieder
monument van het dorp.